Londyn, 29 czerwca 1613.
W Globe Theatre odbyło się przedstawienie Henryka VIII Szekspira.
Promowano je pod drugim tytułem
CAŁA PRAWDA O SZEKSPIRZE
W trakcie aktu I sceny 4. wystrzeliło działo-rekwizyt i spowodowało pożar.
Teatr Globe spłonął do szczętu.
Szekspir nie napisał już żadnej sztuki.
Wezmę pańskiego konia.
Przynieś mi piwa, chłopcze.
Słyszeliśmy, że spłonął teatr.
Który to był?
Mój.
Jesteś Szekspirem, poetą.
- Opowiadasz historie. - Tak było.
Znałem pewną historię.
Ale nie miała zakończenia.
Skończysz ją za mnie?
Skończyłem z tym. Nie wiedziałbym jak skończyć twoją.
Potrafiłbyś.
Dobranoc, mężu.
20 lat, Will.
Widywaliśmy cię coraz rzadziej.
Dla nas jesteś gościem.
A gościowi należy się najlepsze łóżko.
Śpij dobrze.
Zawsze myślałam, że zakończy życie w Londynie, tam mieszkał.
Nieważne, gdzie mieszkał, ani umrze. Ale kto będzie następcą.
Ja, a po mnie nasza córka Elizabeth.
Nie, jeśli twoja siostra da mu wnuka.
Lub my to zrobimy.
HAMNET SZEKSPIR 1585-1596
Może założyłbym ogród.
Mamy ogród.
Wiem, ale nie warzywny czy ozdobny.
Specjalny ogród dla Hamneta.
Hamnet jest w raju, nie potrzebuje ogrodu.
Ale może ja potrzebuję.
To odmiana od pisania sztuk w Londynie.
Pod pewnymi względami. Ale pod innymi, to podobne.
Podobne? W jaki sposób?
Cóż,
na przykład dziś mierzymy naszą scenę.
Ogród to nie sztuka.
Ale sztuka, ogród, chleby,
jak te, które wypiekasz każdego ranka,
wszystkie mają początek w pomyśle,
zaczynają się od potrzeby
stworzenia czegoś pięknego lub niezbędnego.
Chleb zaczyna się od drożdży i mąki.
Właśnie, składników. Teraz rozumiesz.
Krzaki, jeżyny, drożdże, mąka, wersy, aktorzy.
Potrzeba im nieodpartego pragnienia,
które zniesie wszelkie przeciwności,
bo pogoda się zmienia, pojawia robactwo,
gaśnie piec, powstaje zaczyn,
a w moim przypadku, współpracownicy,
np. genialny i szalony aktor Dick Burbage, wtrącają się
i żądają okazalszego przedstawienia za mniejsze pieniądze
i krótszej sztuki z większą rolą.
A wszystkie te przeszkody należy pokonać,
nie tracąc z oczu samego marzenia.
I jakie to uczucie, kiedy wszystko się udaje?
A jak pachnie świeżo upieczony chleb?
Chodź tu. To pies pana Shawa.
Co tu robisz?
Na to masz nie sikać.
Na to nie sikasz, ani na to.
Mężu!
Dziękuję.
Wykopywanie korzeni to ciężka praca.
Jak się przekonałeś.
Kiedyś wykopałem cały las i przeniosłem na drugą stronę sceny.
Rzeczywistość jest trochę inna.
Miał taki potencjał, Anne.
Prawie go nie znałeś.
Znałem go poprzez jego wiersze.
- Mówisz: "wiersze". - Dokładnie.
Bazgroły dziecka, ale każde zdanie było dowcipne.
Teraz niczego już nie napisze.
Nie.
Ja też nie.
Nie opłakujesz Hamneta, ale siebie.
Opłakuję mojego syna.
Teraz. Teraz go opłakujesz.
Wtedy napisałeś Wesołe kumoszki z Windsoru.
To prawda.
To spora zmiana.
Musi znów nauczyć się być żoną.
Mój mąż sądzi, że wróciłeś do domu umrzeć.
Naprawdę? Właśnie wykupiłem rentę.
Nie mogę umrzeć przez 10 lat, bo stracę pieniądze.
To czemu wróciłeś do domu?
Nie masz już o czym pisać?
Susanna, tak długo zamieszkiwałem marzenia,
że chyba już nie wiem, co jest prawdziwe.
Co jest prawdą.
Judith mówi, że nic nie jest prawdziwe.
Judith ma 28 lat i jest starą panną.
Taka jest prawda.
Kiedy ojciec umrze, będę biedna.
Nie, 1/3 jego majątku należy do mnie do końca mojego życia.
Twojego życia.
Jesteś od niego starsza, pamiętasz?
Susanna zadba o ciebie.
Susanna będzie posłuszna mężowi.
Niczego nie dostanę i na to zasłużyłam.
Judith,
jeśli nie możesz sobie wybaczyć,
to jak ma to zrobić Bóg?
Nie zrobi tego.
Przybiegłem do tego stawu w dniu, kiedy wyrzucono mnie ze szkoły.
Wiem, ojcze.
Syn radnego może kształcić się za darmo,
ale syn złodzieja...
Myślałem, że to koniec świata.
Ale kocham to miejsce!
I wy, dzieci, też je kochaliście.
Tak.
Przychodziliśmy tu codziennie.
Chociaż Hamnet nigdy nie wchodził do wody.
Nie.
Nie był odważny jak Judith.
Ani nawet... jak ja.
Ale jego umysł był odważny.
Przyprowadził mnie tu, żeby pokazać, co napisał.
Powiedziałem mu,
że jestem najdumniejszym ojcem w królestwie.
Wciąż nim jestem.
Proszę, kochanie.
Twój ojciec myśli o swojej schedzie.
To ty o niej myślisz.
A więc ty też powinnaś.
Jestem twoim mężem i co dotyczy mnie, dotyczy i ciebie.
To dobre, kochanie.
- Zjedz jeszcze. - Dziękuję.
Mężu! Jest niedziela!
Niedziela?
To nie Londyn.
Jeśli opuścisz mszę, dostaniesz karę.
Dzień dobry. Miło mi widzieć.
Szekspir!
Kolejna niedziela i wciąż zajmujesz swoje miejsce.
Mam nadzieję, że nie będziesz musiał go opuścić, jak twój ojciec.
Nie jestem moim ojcem, sir Thomas.
Cieszę się, że pracujesz w ogrodzie.
Skończyłeś ze sztukami, które odciągały ludzi od Boga.
A pieśń skowronka odciąga cię od Boga, John?
Oczywiście, że nie. To dowód na jego istnienie.
Być może dla niektórych...
to ja byłem skowronkiem.
Mam prośbę, teściu,
ale nie chcę odrywać cię od zajęć.
Przyjdziesz, kiedy tu skończysz?
- Tak, przyjdę, John. - Dziękuję.
Susanna ma się dobrze?
- Tak, dziękuję. - A Elizabeth?
- Również. Dziękuję. - To dobrze.
Tak.
Dziękuję, John.
Dzień dobry, pani Hall.
Proszę przekazać siostrze, że mam wino reńskie.
I dostanie butelkę gratis w zamian za uśmiech.
Powiem jej, Tom.
Dzień dobry, Nina.
Mam dla pani przesyłkę.
Frank!
Przepraszam!
Rtęć, pani Hall?
Mój mąż jest lekarzem.
Mówiła, że przesyłka jest dla pani.
Dzień dobry, Kate!
- Dzień dobry, panie Smith. - Pani Hall.
Potrzebuję płótna.
Luźny splot, na letnią sukienkę.
- Czarne. - Czarne? Na lato?
Może to niebieskie?
Mąż nie pochwala wyszukanych materiałów.
Gdyby pani mąż postawił na swoim, mój sklep byłby smutnym miejscem.
Wszyscy w żałobie, a nikt nie umarł.
Nasz Pan nosił tylko zwykłe płótno, a był boski.
Jak ty, Susanno, w każdym materiale.
Panie Smith...
Jestem mężatką.
Nieszczęśliwą.
To nie jest...
Powinnam powiedzieć mężowi.
Zrobi to pani?
On wie.
Susanna!
Pies naszego sąsiada zainteresował się moją pracą w ogrodzie.
John Hall prosił o pomoc w usunięciu wikarego.
Myślałem, że lepiej mnie zna.
- Sądzi, że go lubisz. - Jestem dobrym aktorem.
I usiłuję go lubić, ze względu na Susannę, ale John jest...
Hipokrytą i kretynem.
Purytaninem.
Zabawne, nie?
Purytanin, chcący zamknąć wszystkie teatry,
obejmie cały majątek Szekspira.
Nie uważasz, że to zabawne?
Ja tak myślę.
Nie zamierzam zostawiać majątku Johnowi, Judith.
Nie, oddasz go świętej Susannie,
a zgodnie z prawem, jej własność należy do niego,
jak jej ciało, na ile z niego korzysta.
Stałaś się zgorzkniała, Judith.
Kiedyś byłaś prostą, wesołą osobą.
Czyżby, ojcze? Kiedy to było?
Przed śmiercią Hamneta?
Zgadza się?
- Zanim umarł, a ja przeżyłam? - Judith!
Tak myśli. Zawsze kiedy czyta
te przeklęte wiersze, które nawet nie są dobre,
myśli: "Czemu ona przeżyła, a nie on?
Złoty chłopiec odszedł i wiesz co?
Została mi tylko dziewczyna. Niepotrzebna i zbyteczna.
Kiedyś była ładna.
Była prostą i wesołą osobą,
ale spójrz na nią teraz. To wściekła suka i wciąż się tu pałęta.
Czemu zmarł nie ten bliźniak?"
Dziękuję za kolację, Anne.
Nie powiedziałem jej złego słowa, nie dałem powodu.
Tak długo pisałeś kwestie dla innych,
iż sądzisz, że ważne jest tylko, co się mówi.
Sir Thomas, ja...
Purytanie protestują przeciwko dawnym zwyczajom.
Niektórym z was to się nie podoba.
Ale pamiętajcie Koryntian.
Ci dobrzy chrześcijanie działają w imię wiary.
To prawi obywatele.
Są przyzwoici, pobożni...
Czyżby, panie Woolmer?
Czy są cudzołóżcami?
Widziałem Susannę Hall wymykającą się w nocy z domu męża
do izby Rafe'a Smitha.
- To pomówienie spotka się z reakcją! - Udowodnię to!
Nie będziesz nam mówił jak ratować dusze, doktorze Hall,
kiedy wasze purytańskie żony są gorsze niż dziwki!
Poinstruowałem prawników. Pozwiemy za zniesławienie.
- Publiczny proces? - To publiczne zniesławienie.
John Lane jest niebezpieczny.
Nie oskarżałby, gdyby nie potrafił tego udowodnić.
- Udowodnić? - Jak możesz pytać?
Bo twój mąż obawia się, że będzie w stanie.
Boję się, że wymyślił przekonywujące kłamstwo.
To katastrofa.
I żeby przytrafiła się takiej porządnej rodzinie jak nasza!
Nie zniszczą nas po raz drugi.
Wprowadźcie oskarżonego.
John Lane nie stawił się.
Nie stawił się?
Zniknął.
Susanna Szekspir została obraźliwie potraktowana.
Nieobecny tu John Lane zostaje uznany za winnego i ekskomunikowany.
Dlaczego?
Czemu ten mężczyzna oczernił naszą Susannę?
Pewnie żeby zaszkodzić jej mężowi.
John Hall jest purytaninem i chciałby, żeby całe miasto stało się takie same.
A John Lane lubi swoje ciasta i piwo.
To czemu nie pojawił się w sądzie i nie walczył w swojej sprawie?
Ja... rozmawiałem z nim o tym.
Rozmawiałeś? O czym?
Pytałem, czy widział Tytusa Andronikusa.
Co ja wiem o sztukach?
Zostaw mnie w spokoju.
Spotkam się z tobą i twoją córką-dziwką w sądzie.
Wyjaśnię ci. Opowiada, m.in.
o czarnym złoczyńcy o imieniu Aaron.
Grający go Afrykanin był wspaniały i przerażający.
...śmiercią męża, przynajmniej zamachem,
Gwałtem dziewicy lub przygotowaniem,
Krzywoprzysięstwem, niewinnego skargą,
Starych przyjaciół śmiertelnym rozbratem,
Skręceniem karku krowie biednej wdowy,
Stodół lub stogów nocnym podpaleniem,
By je właściciel łzami gasił swymi;
Nieraz umarłych dobywałem z grobów
I u drzwi drogich stawiałem przyjaciół,
Tysiąc okrutnych dokonałem czynów
Chętnie, jak inny mógłby zabić muchę,
I nic mnie teraz nie dręczy boleśniej,
Jak że nie mogę dokonać ich więcej.
Widziałem, jak ten człowiek wyrwał serce
głupcowi, który go pokrzywdził.
Ale potrafił być również czuły, ten niezwykły człowiek.
I pewnego dnia jego dzikie serce złagodniało.
Pokochał moją córkę.
Susannę?
Tak. Ale ich miłość nie mogła się spełnić.
Poprzysiągł, że jeśli będzie go potrzebowała,
jego miecz, pazury i zęby będą na jej usługi,
żeby jej bronić lub zabić dla niej.
Czy mam go poinformować o jej obecnej udręce?
Will, ja widziałam Tytusa.
Aarona grał sympatyczny chłopak.
Był uroczy, ale John Lane tego nie wie,
a ja nie pozwalam prawdzie zepsuć dobrą historię.
Myślisz, że jest choć trochę prawdy...
w tym, co Lane mówi o Susannie?
Cóż...
oddalili się od siebie.
Zauważyliśmy to.
Minęło 5 lat, odkąd mieli dziecko.
Zna tego Rafe'a Smitha.
I zamówiła rtęć w Londynie.
Rtęć to lekarstwo na syfilis.
Will! Susanna nie ma syfilisu. Wiedziałabym o tym.
A on? Chory mężczyzna ciągle sika.
On... może być chory. Czy...
Czy to dlatego nie mają więcej dzieci?
Czy poszukuje... ukojenia gdzie indziej?
Susanna lęka się Boga. Nie zdradziłaby męża.
Może to nie zdrada.
- Judith? - Może jej kazał.
To jakaś myśl.
Szczerze mówiąc, skoro masz dzięki temu wnuka,
czy miałoby znaczenie, jeśli to prawda?
Ma dla mnie znaczenie jej reputacja,
to na pewno jest prawdą.
Nic nigdy nie jest prawdą.
Napisałem ci kolejny wiersz.
Chcesz go usłyszeć?
Hamnet?
Will?
Anne?
On tu był!
Zawsze tu będzie, Will.
W Londynie
przedstawienia właśnie się skończyły, karczmy są pełne.
Jeśli tęsknisz, to czemu tam nie wrócisz?
Wolałabyś, żebym wrócił?
Ważne, czego ty chcesz, a nie chcesz być tu z nami.
Co masz na myśli, Judith?
Wróciłeś opłakiwać Hamneta.
Twojego cudownego, zmarłego syna
- i stworzyć mu ogród. - Judith!
- Wystarczy! - Opłakaliśmy go, ojcze.
Kiedy umarł i później, ale teraz...
i musimy robić to od nowa,
jakby jego grób właśnie wykopano,
bo nagle znalazłeś na to czas.
Zamilcz!
Jeśli nie szanujesz mnie, to chociaż szanuj siebie.
A jeśli skończyłaś żałobę, to czcij jego pamięć.
- Jak możesz mówić, że tego nie robię? - To okaż to.
Brak ci jego talentu, to bądź równie dobra
i pracowita, bo marnujesz swoje życie!
Wiem, co uważasz za cel życia kobiety.
Wiem, czego ode mnie chcesz.
Panie Szekspir?
- Nie chcę przeszkadzać. - To dobrze!
Dobre wieści. Na razie.
Ale... chciałem tylko spytać...
Żeby zostać pisarzem należy zacząć pisać.
- Nie, ale czy mógłbym... - Nie mam ulubionej sztuki.
Podziwiam innych dramaturgów
i uważam, że kobiety powinny grać role żeńskie,
jak jest w zwyczaju na kontynencie. Przepraszam.
Chciałem spytać, skąd pan wiedział.
- Co wiedziałem? - Wszystko.
Nawet nie wiem, jak pozbyć się ślimaków z malw.
Nie ma zakątka na tym świecie, którego nie zbadałeś,
zakamarka duszy, którego nie znasz.
Jak to możliwe?
Skąd wiesz?
Ale... co ja wiem?
Jeśli wiem, a nie mówię, że tak jest...
wyobraziłem sobie.
Ale mówią, że opuściłeś szkołę w wieku 14 lat. Nie podróżowałeś.
Skąd ta wyobraźnia?
Z samego siebie.
- Z siebie? - Tak.
Ze wszystkiego, co zrobiłem, widziałem,
każdej przeczytanej książki, przeprowadzonej rozmowy,
włączając w to i tę obecną.
Jeśli chcesz zostać pisarzem,
to mów do ludzi i dla nich.
Mów za siebie.
Szukaj w swoim wnętrzu.
Rozważ to, co masz w duszy.
Swoje człowieczeństwo.
A jeśli będziesz z sobą szczery, cokolwiek napiszesz,
wszystko będzie prawdą.
A... jeśli nie wiesz, jak uratować moje malwy,
to pozwól mi oddać się żałobie.
To dlaczego?
Dlaczego przestałeś pisać?
Do zobaczenia.
Żegnaj!
Dzień dobry, Tom Quiney.
Beczka mocnego piwa i 3 dzbany małmazji, proszę.
Twoje stałe zamówienie i moja stała odpowiedź.
Wyjdź za mnie, Judith.
Przywróciłbym twój uśmiech.
I każdej panny w hrabstwie, za którą się uganiasz.
Ale oświadczam się tylko jednej.
Myślałam, że się znudzisz.
Pamiętam dziewczynę, najładniejszą i najweselszą w mieście.
Pamiętam jej śmiech i jak grała w berka.
I chciałbym zobaczyć kobietę, którą się stała,
bo na pewno nie jesteś to ty.
Mój Boże!
Do pana, od hrabiego Southampton.
Anne? Anne!
Hrabia Southampton podąża na północ
i pisze, że skoro będzie w pobliżu,
spędzi ze mną godzinę lub dwie.
Słyszysz, Anne? Hrabia Southampton.
Słyszałam.
I pamiętam dzień, w którym pierwszy raz usłyszałam o twoim przyjacielu.
Ten sam dzień, w którym opublikowano książkę.
"Sonety", jak mi powiedzieli.
Myślałeś, że skoro nie umiem czytać, nie dbam o to?
Ale wielu umie, nawet w tym małym mieście.
M.in. jedna z twoich córek.
Te sonety opublikowano bez mojej wiedzy i zgody.
Ale napisałeś je, a ludzi je przeczytali.
A później pytali: "Kim oni są?"
Kim jest ta ciemna dama, którą tak kocha?
- To tylko wiersze. - "Przystojny mężczyzna."
- Tylko wiersze. - Nie odpowiadaj.
Nie chcę wiedzieć.
Nie chciałam wtedy i nie chcę teraz.
Ale wiem, co mówili o nim inni.
A teraz ma odwiedzić mój dom.
Przez te wszystkie lata martwiłam się o twoją reputację.
A ty wziąłeś pod uwagę moją?
Słyszałem o twoim dostojnym gościu.
Mówią, że zbliża się już do miasta.
Przedstawisz mnie, rzecz jasna.
Proponuję, by odpoczął w Charlecote.
Jest przyzwyczajony do wygód.
Zaproszę cię, oczywiście. Tylko ciebie.
Nie będziemy zamęczać Jego Miłości.
I możesz wejść. Powitamy Jego Miłość.
Witam w Stratford-Upon-Avon, Wasza Miłość!
A ty jesteś?
Sir Thomas Lucy z Charlecote Manor,
parlamentarzysta z tego okręgu.
Mogę przedstawić moją żonę?
- Chcesz coś załatwić? - Cóż, ja...
Chcesz przedstawić mi jakąś petycję?
Nie, nie. Chciałbym zaprosić...
W takim razie odejdź, proszę.
Nie będę spędzał z tobą czasu.
Odwiedzam największą znakomitość tego królestwa.
Oczywiście po Jego Wysokości.
Bezczelność.
Parszywy członek Parlamentu.
Sprzedają szlachectwo byle komu.
Zlekceważył mnie tyle razy!
Czemu na to pozwalasz?
Kim on jest? Synem syna, nikim więcej.
Jego duma i pycha wynika tylko z faktu,
że spłodziła go inna nic nieznacząca jednostka.
- Ja jestem taki sam. - Nie!
Jestem synem syna, Will.
Henry Wriothesley, syn Henry'ego Wriothesleya.
A gdybym nim nie był,
twój Thomas Lucy, syn Thomasa Lucy'ego
nie zaszczyciłby mnie uśmiechem.
Ty, z drugiej strony, jesteś...
- Synem złodzieja. - Synem Apolla, Will.
Boga poezji, boga prawdy.
Najwybitniejszym, najwszechstronniejszym,
i najpiękniejszym umysłem, który kiedykolwiek istniał.
Więc...
czemu jesteś taki mały, Will?
- Mały? - Czemu jesteś takim małym człowiekiem?
Wasza Miłość, ja...
Potrafisz zaczarować tłumy swoim piórem,
ale kulisz się przed sir Thomasem Lucym.
Kulę się...
Masz większy talent niż reszta poetów razem wzięta.
Ale twoje życie jest nieznaczne.
Ja... nie... moje życie nie jest nieznaczne.
Daj spokój, Will. W porównaniu z Kydem?
Czy Marlowem?
Co to był za człowiek. Co za życie.
Szpieg, awanturnik, pieprzył się dla Anglii,
chłopcy, dziewczyny, chłopcy i dziewczyny.
Wiedział, jak żyć.
Ale nie żyje, Panie, a więc coś za coś.
Tak, wszyscy nie żyją, Will.
- Marlowe, Greene. - Który nazwał mnie "parweniuszem",
"Kraczącym parweniuszem", wciąż cię to boli.
Kyd, Nashe, Spenser... wszyscy nie żyją.
Alkohol, temperament, seks i przemoc zabiły ich wszystkich.
Życie ich zabiło.
Ale ty...
- Ty przeżyłeś. - Tak.
W twoim ładnym domu.
Kilku domach.
I twój herb. Ile cię to kosztowało?
20 funtów.
Człowiek, który napisał Hamleta, Henryka V,
i Makbeta, Romea i Julię,
zapłacił 20 funtów za tytuł.
Czemu ci na tym zależy?
Mój ojciec dostał grzywnę za niechodzenie do kościoła.
Wiesz, czemu nie przychodził?
Ksiądz był zbyt protestancki?
Słyszałem, że rodzina Szekspirów skłania się ku papieżowi.
Powód nie był tak duchowy. Nie mógł przyjść,
bo był winien pieniądze połowie wspólnoty.
Polubiłbym twojego ojca.
Tak, był lubiany.
Ja go lubiłem.
Musisz wrócić do pisania.
Londyn cię potrzebuje.
Ja cię potrzebuję.
Został nam tylko Jonson.
Który śmieje się ze mnie, bo nie znam greki
i nie wiem, czy Czechy mają wybrzeże.
Czemu się tym przejmujesz?
- Napisałeś Króla Leara. - Bo to ma znaczenie.
W Anglii to ma znaczenie.
Sam na wszystko zarobiłem i to jest podejrzane.
Może już zawsze będzie podejrzany.
Ale mam moje pieniądze i moje... domy,
mam herb.
I masz swoje strofy.
Człowieku, masz swoją poezję.
Co to za poezja. Tak piękna...
piękna poezja.
A jej część...
Część była napisana dla mnie.
Tak.
Tak, Wasza Miłość, dla ciebie.
Zestarzałem się,
jak przewidziałeś w sonetach, draniu.
Ale piękno, dla którego byłem inspiracją, pozostanie młode.
A za tysiąc lat, kiedy przeczytają te wiersze,
będę...młody...
wciąż żywy...
w sercach jeszcze nienarodzonych kochanków.
Były przeznaczone tylko dla ciebie, Wasza Miłość,
nie dla nikogo z żywych, ani dla przyszłych pokoleń.
Tylko dla ciebie.
To były pochlebstwa, rzecz jasna.
Które mi się należały.
Tak, jedynie pochlebstwa.
Ale...
płynęły z głębi mojego serca.
Byłem wtedy młodszy.
Młodszy i ładniejszy.
Piękny, Wasza Miłość, jaki pozostaniesz.
Gdy, pastwa ludzkich ócz i wrogich losów,
Płaczę samotny nad nieszczęsną dolą,
Gdy krzyk daremny szlę pod strop niebiosów,
Złorzecząc klęskom, które mnie tak bolą;
Kiedy, zazdroszcząc bogatszym w otuchę,
W piękniejsze kształty, w dobór przyjacieli,
W sztukę i sławę, czekam, czy mnie kruche
Szczęście choć cząstką dóbr swych nie obdzieli,
Sam ja pogardę czuję dla swej żądzy!
Lecz gdy pomyślę o tobie, w skowronka
Zmieniam się wówczas, który u wrzeciądzy
Śpiewa niebieskich hymn o wschodzie słonka
Takiem bogactwem twa miłość mnie darzy,
Że niczem skarby największych mocarzy.
Jak mówiłem.
- To pochlebstwa. - Nie, to prawda.
I zawsze miałem nadzieję.
Nadzieję?
- Will? - Że być może
w jakimś stopniu to było odwzajemnione.
- Odwzajemnione? - Że może ty również...
Zapominasz się, Will.
Ja...
Jako poeta nie masz sobie równych, a ja,
jak każdy z umysłem lub sercem, jestem twoim pokornym sługą.
Ale jako mężczyzna nie możesz mnie kochać.
A 20-funtowa tarcza nad drzwiami
nie zmieni tej sytuacji.
Muszę ruszać.
Żegnaj.
Przyjechałem odwiedzić poetę
i opuszczam również poetę.
Gdy, pastwa ludzkich ócz i wrogich losów,
Płaczę samotny nad nieszczęsną dolą,
Gdy krzyk daremny szlę pod strop niebiosów,
Złorzecząc klęskom, które mnie tak bolą;
Kiedy, zazdroszcząc bogatszym w otuchę,
W piękniejsze kształty, w dobór przyjacieli,
W sztukę i sławę, czekam, czy mnie kruche
Szczęście choć cząstką dóbr swych nie obdzieli,
Sam ja pogardę czuję dla swej żądzy!
Lecz gdy pomyślę o tobie, w skowronka
Zmieniam się wówczas, który u wrzeciądzy
Śpiewa niebieskich hymn o wschodzie słonka
Takiem bogactwem twa miłość mnie darzy,
Że niczem skarby największych mocarzy.
William Szekspir.
Zauważyłam, że twój przyjaciel, hrabia, nie podróżuje z żoną.
Może nie odpowiada mu towarzystwo kobiet.
Jego Miłość i hrabina Elżbieta są szczęśliwą parą.
Oby i ciebie to spotkało, Judith.
Czemu nie jesteś zamężna? Jesteś bardzo ładna.
Ja tak nie uważam.
- Spójrz w lustro. - Nie mam lustra.
Nie lubię osoby, którą w nim widzę.
Co za ponura myśl,
skoro widujesz tylko siebie.
- Ale tak jest. - A co... co z dziećmi?
Wszystkie kobiety chcą dzieci.
- Podobno. - Nie chcesz dziecka?
Mam zastąpić nim Hamneta?
Miałem na myśli... dla ciebie.
Męża, dzieci dla towarzystwa, wygody.
Może uważa, że małżeństwo tego nie zapewnia.
O to chodzi, Judith?
Patrząc na niedolę matki myślałaś
"Wolę być starą panną, niż być własnością męża, który mnie zostawi?"
Nie mówiłam, że jestem nieszczęśliwa.
Nie, ale choć piszę kwestie dla innych,
czasem potrafię dostrzec to, czego się nie wypowiada
i dłużej tego nie zniosę.
Pracowałem niestrudzenie dla tej rodziny.
- Dla samego siebie. - Jestem głową tej rodziny
i dałem wam porządny dom, służbę,
wysyłałem wam pieniądze. To nie jest bezpieczeństwo?
Masz dwie piękne córki, bystrego syna i męża,
który choć nieobecny, zawsze o tobie pamiętał.
Czy to nie jest towarzystwo?
Dałem pozycję tej rodzinie!
Mój geniusz zapewnił wam sławę i pomyślność.
Tak! Mój geniusz. O tym też mam zapomnieć?
O moim boskim darze, bylebym został w Stratford,
i szył rękawiczki, a ty byłabyś doceniana?
Hamnet umarł, a mnie tu nie było, wiem o tym!
Zabrała go zaraza.
Zabrała miliony i zrobiłaby to,
czy byłbym w Stratfordzie, czy w Londynie.
Straciliśmy naszego chłopca, wiem o tym!
I nie było mnie tu!
Ile razy mogę to powiedzieć? Nie było mnie tu!
Straciliśmy naszego genialnego chłopca, a ja...
Hamnet nie był genialny!
- Co ty... - Judith, przestań.
- Co masz na myśli? - Był piękny.
Ale nie był genialny!
Judith, proszę.
To ja je napisałam.
Napisałaś? Co napisałaś?
Wiersze!
Strofy, które tak wielbisz.
"Dowcip w każdym wersie"?
Ja je wymyśliłam.
Hamnet tylko je zapisał.
Pomogła mu trochę, to wszystko.
Nie, wymyśliłam je.
- Wszystkie! - Nie!
Hamnet był cudowny i dobry,
- ale nie był... nie! - Nie, nie, nie!
- Nie był! - Był genialny!
Nie, Will.
- Był zwykłym chłopcem. - Co?
- Gdybyś mu się przyjrzał, zobaczyłbyś. - Mojemu synowi?
- Przyglądałem się! - Widziałeś, co chciałeś zobaczyć.
- Widziałeś siebie. - Jaką część mnie?
Chłopca z umysłem tak wielkim i odważnym, jak twój!
Ale szczęśliwego, z ojcem doceniającym jego geniusz.
Mógł nie być geniuszem, ale był na tyle bystry,
by wiedzieć, że nigdy nie osiągnie ideału, którym miał być.
Nie cierpiał twoich wizyt!
Nie zaplanowałyśmy tego. Nie z początku.
Judith ciągle wymyślała historie i składała rymy.
Hamnet... usłyszał jeden i zapisał, żeby...
ćwiczyć pisanie.
Znalazłeś go, myślałeś, że to jego i pochwaliłeś.
Więc teraz są nic niewarte?
Nie są jego.
Nie będziesz już ich czytać?
Siadasz na słońcu i podziwiasz ich zręczność.
Ale nie są jego.
Nie.
Są moje.
I zrobię z nimi, co będę chciała, do diabła!
Nie! Nie!
Nie, nie oddam ci ich!
Judith próbowała sama nauczyć się pisać.
Po śmierci Hamneta.
Ale nie miała cierpliwości, w przeciwieństwie do Susanny.
Chciałabym umieć napisać
kilka liter alfabetu,
zwłaszcza będąc twoją żoną.
Pamiętasz dzień naszego ślubu?
Mnie, starszą, w ciąży...
i ciebie, dziwnego, bystrego 18-latka.
Wiem, co myśleli ludzie.
Nawet nie umiałam się podpisać.
Postawiłam idiotyczny znak.
Czułam się taka głupia.
Później wyjechałeś do Londynu i zostałeś wielkim pisarzem.
Z żoną w domu, która nie potrafiła czytać.
Zastanawiałam się, czy to ci przeszkadzało.
Ale czemu miałoby?
Prawie cię tu nie było.
Przepraszam.
Straciłeś syna, każdy pogrążyłby się w żałobie.
Córka jest nic niewarta.
Stanie się własnością innego mężczyzny.
- Znikamy. - Nie, Judith.
Nie możesz zniknąć. Czemu już nie piszesz?
- Wiesz, że nie potrafię. - Mogę cię nauczyć.
- Nie mam już strof. - Czemu?
- Bo umarł nie ten bliźniak. - Nie, to była zaraza.
Ona nie ocenia, to tylko zaraza.
Żałuję, że mnie nie zabrała.
Czemu nienawidzisz samej siebie?
Dwa razy ukradłam ci Hamneta,
raz przeżywając go, a teraz odbierając ci jego wyobrażenie.
Dałaś mi nowe wyobrażenie.
Moją piękną córkę, poetkę.
Kobieta nie może być poetą.
Kobieta ma jeden cel na tej Ziemi.
Teraz znam swoją powinność.
Odkupię to, że ukradłam ci Hamneta.
Przyrzekam, że odkupię winy.
Cieszę się, że to nie Hamnet napisał wiersze.
- Cieszysz? - Teraz znam go lepiej.
I to miłość, nie ambicja, zakwitnie w tym ogrodzie.
Coś musi.
- Niewiele więcej zakwitło. - Nie jestem dobrym ogrodnikiem.
Łatwiej jest mi tworzyć ze słów.
Zgadza się.
Chcesz, żebym pomogła?
- Tutaj? - Tak.
Tamten.
Zrobisz dużą dziurę?
Dobranoc, Anne.
Zostań ze mną, Will.
Dla wygody, w naszym drugim najwygodniejszym łożu.
Napiję się z tobą tego reńskiego wina.
Wiesz, że nie jestem dobry.
Miałem już kobiety. Wiele kobiet.
Nie znam dobrze życia.
Ty znasz je za dobrze.
Ale razem, może zaczniemy od nowa.
Nie zamawiała wina, piła je z Quineyem.
Była w środku pół godziny lub dłużej.
Jeśli Judith chce odrobiny szczęścia, to cieszy mnie to.
Grzech nie da jej szczęścia.
Naprawdę?
To może uczyni jej niedolę trochę znośniejszą.
To niegodziwe. Pamiętaj o Piśmie.
Pamiętam wesołą dziewczynkę.
Zszarganej reputacji nie da się naprawić!
- Moją naprawiono! - Nie była zszargana!
Była oszkalowana przez pijaka i papistę.
Judith musi porzucić Quineya, jest zdeprawowany.
Jeśli tylko ci bez grzechu braliby ślub,
byłoby bardzo mało małżeństw.
Już nie mogę cię widywać, Margaret.
Przykro mi.
To przez Judith Szekspir.
Niczego ci nie obiecywałem. Wiesz, o tym.
Jeśli to był grzech, to wspólny.
Jest w ciąży.
- Na pewno jest moje? - Jak możesz pytać?
Ma wielu przyjaciół w gospodzie.
- Spróbuj jeszcze raz! - Jestem pewna.
Jest twoje, Tom.
Naprawdę tak myślę.
Francis Collins, zapraszam! Wina?
- Proszę. - Maria, podaj wino.
To ulga, że jesteś w dobrym nastroju.
Kiedy posyła się po prawnika, zwykle tak nie jest.
- Judith wychodzi za mąż. - Nie.
Gratulacje!
To zbrodnia, że taka żywa dziewczyna nie miała męża.
Już tak nie będzie.
Dlatego chciałbym zmienić testament
i włączyć do niego zięcia, Toma Quineya.
Chodzi o Quineya?
- Wino i tytoń, dobry interes. - Lepszego nie ma.
I musimy przewidzieć ich męskich potomków, moich...
wnuków.
Oby było ich jak najwięcej.
Chciałbym też zostawić coś dla Anne.
Anne? Jeśli cię przeżyje, należy się jej 1/3.
Na pewno mnie przeżyje.
Jest starsza i bardziej wytrzymała. Nie mówię o pieniądzach.
Będzie ich miała więcej, niż da radę wydać.
Myślałem o... meblu.
Meblu?
Ale Anne będzie tu mieszkać i dostanie wszystko, nie?
Konkretny mebel, który,
kiedy już nie będzie nasz, musi być jej,
a kiedy w nim będzie, mam nadzieję, że będzie...
uśmiechać się i...
myśleć o mnie...
Cóż więc.
Więc jeden zięć ma sklep z winem, a drugi chce go zamknąć.
Witam w mojej rodzinie.
Wiem, że my, Szekspirowie, bywaliśmy własnymi najgorszymi wrogami,
czasem mieliśmy...
najgorszych wrogów.
Jeśli John Lane jeszcze się tu pokaże,
obetniemy mu nos!
Mieliśmy wzloty i upadki, ale pochlebiam sobie,
że przydałem nieco blasku naszemu miastu.
I chociaż nie mam już...
Choć nie mam już syna...
a pokażcie mi rodzinę, która nie straciła choć jednego dziecka,
mam dwie piękne córki.
I dlatego być może pewnego dnia... będę mieć wnuka.
I z tym zwracam się do ciebie, Tom,
i do ciebie, John, więc proszę... postarajcie się.
Dziękuję bardzo.
Bo rodzina jest wszystkim.
A dzisiaj...
nie mógłbym być dumniejszy z mojej.
Widziałam dziś w kościele Margaret Wheeler.
Wiem o tym.
Nie mogę cofnąć tego, co się stało.
Wszystko ci wyznałem.
Mogę tylko przysiąc, że jej i dziecku niczego nie zabraknie.
Znajdziemy go.
Tam, widzisz.
Wszystko w porządku?
Anne, wszystko w porządku?
Tak.
To czemu...
Ojcze,
mamy wieści.
- Chodzi o to, że... - Tak?
jestem w ciąży!
Kochanie!
Tak!
Panie Quiney!
Dobra robota, chłopcze!
Kochanie!
- Siostro, tak się cieszę! - Dziękuję!
To wspaniale!
Ale... gdzie jest John? Powinien tu być.
Wezwano go, do porodu.
Quiney!
Margaret Wheeler zmarła w czasie porodu.
Dziecko również.
Nie ma imienia.
Nie wstąpi do nieba bez imienia.
Proszę, pan Szekspir!
Co za szkoda.
Zdaje się, że ślub twojej córki przyspieszono nie bez powodu.
Jak twój własny, nie?
Niedaleko pada jabłko od jabłoni.
Wasza rodzina celuje w skandalach.
Może będąc niepiśmienną wieśniaczką,
twoja żona nie potrafiła nauczyć córek moralności.
Cóż! Muszę się zbierać.
Nie mogę lenić się cały dzień i rozmyślać, jak wy, poeci.
- Czas zająć się interesami. - Interesami?
Tak.
Duża posiadłość, jak Charlecote, nie zarządza się sama.
Myślałem, że mowa o prawdziwych interesach,
jak zarządzanie i prowadzenie największego teatru w Londynie.
Aktorzy, stolarze, szwaczki, obsługa do opłacenia,
łapówki, zabezpieczenie, polityka do wzięcia pod uwagę,
3 tysiące klientów do wykarmienia i napojenia dziennie,
każdy oczekujący jeszcze lepszego widowiska.
170 przedstawień zamówionych
dla naszej królowej i króla.
Masz pojęcia, jaka to logistyka zainscenizować
bitwę Shrewsbury w Hampton Court? Nawet sama ta myśl by cię wykończyła.
A jednak przez tyle lat prowadziłem ten skomplikowany
i odnoszący wielkie sukcesy interes
i znalazłem czas, by stworzyć i zapisać
wspomniane przez ciebie rozmyślania, które w mojej opinii
przynoszą ogromną przyjemność szukającym rozrywki lub wytchnienia
od tego padołu łez, bez których wszystko byłoby
tak bezsensowne, jak...
Bezsensowne, jak ty, sir Thomas.
A skoro wspomniałeś o mojej żonie, to Anne
ma więcej dobroci i mądrości w swojej codziennej kupie,
niż ty w całym ciele.
I żałuję, że nie ukradłem twojego jelenia.
Zapis dla Quineya usunięty.
Nie cieszą mnie problemy Judith.
Ani twoje.
Martwią mnie.
Wiem o tym, John.
Popracujesz ze mną, mężu?
Przynieś piwo na ślimaki.
Zdaje się, Anne, że radzisz sobie lepiej beze mnie.
Chyba się przejdę.
Zrobiła to dla ciebie, Will.
Chciałeś mieć wnuka.
Nie było cię na pogrzebie.
Byłem w drodze do domu.
Wieści nadeszły po tym, jak wyjechałem.
Kiedy przyjechałem, już go pochowano.
Było lato.
Żadne ciało nie czeka długo na pochówek.
Zwłaszcza zmarłego na zarazę.
To ta strona.
Sierpień 1596.
Hamnet...
Szekspir.
Tu jest.
Przywiozłem mu scyzoryk.
Specjalny ze składanym ostrzem.
Z jego inicjałami wyrytymi na rękojeści.
Podobałby mu się ten nóż.
Mam go zawsze przy sobie.
- Czy mogę... - Proszę.
Zawsze kiedy ostrzę nowe pióro,
wyobrażam sobie, że to nie moja,
ale jego ręka, dorosłego mężczyzny,
że ostrzy swoje pióro
nożem, które dał mu ojciec z okazji tego radosnego powrotu.
I kiedy...
zanurzam pióro w atramencie i robię znak,
wciąż widzę jego rękę i jego słowa, które piszę,
a potem wyobrażam sobie,
że to wcale nie ja myślę o nim,
ale to ja zmarłem, a Hamnet żyje
i to on myśli o mnie.
Ludzie często pytają, jak udało mi się napisać tak dużo,
skąd czerpałem siłę i upór, by siedzieć sam przy biurku
i pisać sztukę za sztuką.
Ale odpowiedź jest prosta.
Zawsze towarzyszył mi syn.
Mój chłopiec.
Chciałeś mnie widzieć, ojcze?
Tak, Judith. Dziękuję, że przyszłaś.
Twój nowy dom jest wygodny, mam nadzieję?
Jest dużo do zrobienia, ale mój mąż ciężko pracuje.
Chociaż sprowadził na nas niesławę, jest dobrym człowiekiem.
Odwiedziłem dziś grób Hamneta
i przeczytałem jego imię w rejestrze.
- Cieszę się. - Anne.
Znam zarazę.
Wiele razy nawiedzała Londyn, teatry były zamknięte,
Więc ją znam i...
Pomyślałem dziś, że
Czarna Śmierć jest kosą.
Nie jest sztyletem.
Co masz na myśli?
Jeszcze nigdy nie spotkałem się z tym,
żeby zaatakowała jedną osobę i odeszła.
Jak zmarł Hamnet?
Jego śmierć odnotowano w rejestrze parafii, ale nie przyczynę.
To była zaraza, mężu.
Wikary stwierdził to na pogrzebie.
Bo tak mu powiedziałaś.
I na pewno powiedziałaś to grabarzom,
którzy zastali go już zaszytego w całunie.
Ale kiedy patrzę na groby wokół Hamneta i na rejestr,
nie widzę, żeby kosa przeszła przez miasto latem 1596.
A dokładnie, tylko pięcioro dzieci zmarło,
a trójka z nich była nowo narodzona,
nie jak w innych latach zarazy, kiedy zmarły tuziny
za każdym razem, gdy się pojawiała.
Więc, Judith, Anne,
proszę, powiedzcie mi.
Jak umarł mój syn?
Umarł na zarazę.
Mój krzyk obudził matkę w nocy.
Łóżko Hamneta było puste.
Matka przeszukała dom.
A później pomyślała o stawie w lesie.
To było jego ulubione miejsce, choć nie umiał pływać.
I nigdy nie wszedłby do wody.
Wokół niego,
podarte i w strzępach, były ostatnie strofy
wierszy, które wymyśliłam, a on zapisał.
Przygotowaliśmy je na twój powrót do domu.
Matka poprosiła, żebym przyniosła nici i koce,
żeby nikt nie dowiedział się, jak zmarł.
To historia Judith i nosi to brzemię od tamtej pory,
ale ja twierdzę, że to była zaraza.
Tak powiedział wikary nad jego grobem.
A Bóg to przyjął.
Zmarły na nią miliony, a Hamnet wstąpił do raju razem z nimi.
Jezus nie odmówiłby mu miejsca,
mimo tego, co Judith mówiła, że widziałyśmy.
Oczywiście! To jasne, że jest w niebie.
Hamnet nie zabił się, tylko rzucił do wody.
To była moja wina.
Ja go zabiłam.
- Judith! To nieprawda! - Zabiłam mojego brata.
Chciał tylko cię zadowolić.
Obchodził cię tylko on,
a on przejmował się tylko tobą.
Byłam zazdrosna.
Bo Hamnet chodził do szkoły.
A ja musiałam pracować w kuchni, bo byłam dziewczyną.
Ale chciałam twojej akceptacji.
Twojej miłości.
Więc powiedziałam mu, że ci zdradzę,
że się dowiesz, kto napisał wiersze.
Nie chciałam... nie zrobiłabym tego.
To nie była prawda.
Zmarł na zarazę.
Bóg to przyjął.
To było drobne kłamstwo.
Był jeszcze małym chłopcem.
Skończyłeś je.
Dziękuję.
Moja historia dobiegła końca.
Mogę spocząć.
Hamnet, proszę!
Zostań jeszcze chwilę.
Jak moich duchów powietrzne zjawisko.
Sen i my z jednych złożeni pierwiastków;
Żywot nasz krótki
w sen jest owinięty.
Przepraszam.
Myślę, że...
mogłem się... przeziębić.
Ben Jonson, dobrze cię widzieć!
Jezu, co musiałeś przejść.
Obydwie córki uwikłane w skandale.
Brawo dla nich!
Tak. Emerytura nie przyniosła nam spokoju, którego chcieliśmy.
Według mnie, nikt nie dostaje tego, czego sobie życzy,
ale to, na co zasługuje.
I uważasz, że dostałem to, na co zasługuję?
Może nie na wszystko.
Ale na część, na pewno.
Straciłeś syna. Na to nikt nie zasługuje.
Choć wielu to spotyka.
Ja straciłem syna i córkę.
Wiem, przyjacielu.
Ale wciąż masz dwie córki, które cię kochają.
I żonę, z którą dzielisz łoże.
Ja nie mam nic takiego.
Moja Anne nie cierpi mnie.
Bo obrażasz ją publicznie.
- Nazywasz ją "złośnicą". - Nie mówiłem, że nie daję jej powodu.
Ale że się złości.
Podobno Southampton powiedział, że miałeś "małe życie".
Co za idiota!
Przecież podbiłeś Anglię, Will,
i wróciłeś, jako zwycięzca, na łono rodziny.
To jest za mało?
Może chodzi o drugą część.
Druga część jest najlepsza!
Wróciłeś do domu, Will.
Ilu zwycięzców może tak powiedzieć?
Ilu poetów?
Każdy może umrzeć sam i znienawidzony.
Marlowe został zamordowany.
Nikt nie wie, który z jego wrogów to zrobił.
Greene zmarł w ubóstwie, skłócony ze wszystkimi.
Kyd tak samo.
Nikt nie wie, jak zmarł Tom Nashe,
ale jeśli kierować się jego obleśnymi wierszami,
to nie otoczony rodziną.
Pewnie nie.
A ja? Jeszcze żyję,
choć może już niedługo, bo wypadłem z łask króla
i nikt się za mną nie wstawi.
Ale ty wróciłeś do domu.
Przepraszam.
Miałeś przyjaciół, rodzinę,
ognisko i pełen brzuch.
A, poza tym, napisałeś
najwięcej sztuk, niż ktokolwiek stworzył lub stworzy.
Ty draniu.
Tak, stary przyjacielu...
dostałeś to, na co zasługujesz.
Ojcze?
Dziś jest wyjątkowy dzień.
Matka i Sue przygotowały ci specjalny prezent.
Co to jest?
To nasz akt małżeństwa.
Co?
34 lata temu postawiłam na nim znak.
A teraz...
Anne Szekspir.
Masz piękne pismo.
Sue uczy też pisać mnie.
A zanim wyzdrowiejesz, napiszę ci wiersz.
Będziesz potrzebować noża do pióra.
To dla ciebie.
Dziękuję.
Ile dziś napisałeś, w ten wyjątkowy dzień?
Znam brzegi wonne, macierzanką słane,
Gdzie w cząbrów cieniu fiołki schowane,
Górą bogaty baldachim rozbity,
Z róż jerychońskich i szypszyny szyty,
Tam, długich tańców rozkoszą zmęczona,
Tytania szuka snu śród kwiatów łona;
Pewnie znacie resztę.
Tam wąż wylinę składa cętkowatą,
Która by mogła wróżek mych być szatą.
William Szekspir zmarł 23. kwietnia 1616 r. w mieście, w którym się urodził.
W swoje urodziny.
Już cię słońce nie ogrzeje,
Już nie wtargnie chłód do łona;
Zakończone twe koleje,
Należytość uiszczona.
Lube dziewczę, chłopcze miły,
Czeka na was głąb mogiły.
Już ci bać się nie potrzeba
Żadnej władzy, ni mocarzy;
O strzęp sukni, o kęs chleba
Troska ciebie już nie zwarzy.
Króle, mędrcy - równi tobie
Wszak i oni spoczną w grobie.
Czem dla ciebie błyskawice?
Co dla ciebie grom dziś znaczy?
Fałsz nie spojrzy ci już w lice.
Drwisz z rozkoszy i rozpaczy.
Kochanka luba, kochanek miły,
Pospołu z tobą pójdą w mogiły.
Anne zmarła 9 lat później.
Will zostawił jej swoje drugie najlepsze łoże.
Judith Quiney miała trzech synów.
Wszyscy zmarli młodo.
Elizabeth Hall, jedyne dziecko Susanny, wyszła za mąż dwukrotnie.
Zmarła w wieku 61 lat, ostatnia z rodziny Szekspira.
CAŁA PRAWDA O SZEKSPIRZE
Tłumaczenie napisów: Julia Forster